Kalm blijven bij onrust

Nieuwsgierigheid en de rol van de ander.

Please call me by my true names,
so I can wake up,
and so the door of my heart
can be left open,
the door of compassion.

Beste vrienden,

al een paar weken had ik een onrustige ademhaling en hartslag. En onrustige nachten. Ik maakte me niet echt zorgen. In mijn familie komt veel ‘onschuldig’ boezemfibrilleren voor. Ik had het wel met de huisarts gedeeld met de vraag: wanneer moet ik me wel zorgen maken?

Vrijdag belde de huisarts: kom toch maar even een hartfilmpje maken. Ik fiets er op mijn gemak naar toe.

Op dat hartfilmpje was een afwijkend hartritme te zien. Dat was zo afwijkend dat ik met een ambulance naar de eerste harthulp werd gebracht. Daar werd ik door overvallen. Mijn hart werd daar niet rustiger van. Na een paar uur onderzoek was er nog geen goed verklaring voor de afwijking, maar het was niet levensbedreigend. Vervolgonderzoek werd in het vooruitzicht gesteld.

Door goed bij mijn adem te blijven en bij de onrust in mijn lichaam te zijn keerde kalmte terug. Ik realiseerde me dat de jaren dat ik nu oefen van onverwachte waarde bleken.

Maar mijn mind bleef lang onrustig . Had moeite om de ervaring in de ambulance te verwerken. Allerlei scenario’s bleven als koude druppels uit de wolken komen. Een stevige oefening in aanwezig blijven bij krachtige emoties.

Een van die druppels was de onrustige vraag: wat heb ik verkeerd gedaan? Wat moet ik doen? Wat heb ik genegeerd? Geen echt duidelijk antwoord. Allemaal verschillende stemmen, zoals in een klas waar iedereen door elkaar spreekt.

Baltus, oprichter van deze onderwijssangha belde. Het was helend om de ervaring te delen. Zijn reactie was heel helpend: dit is een mooie gelegenheid om dit te onderzoeken. Om ermee te gaan zitten. Hij deed geen suggesties, hij ging niet mee met de potentie van drama die er in mijn verhaal zat.

Toen ik de telefoon neerlegde ging ik zitten. Met de uitnodiging om te laten komen wat er komen wilde. Geen schrik meer van de ambulance scène maar nieuwsgierig kijken: en wat gebeurde er eigenlijk met mij?

Langzaam kwamen er wat antwoorden. In de dagen erna moest ik mezelf soms wel even beetpakken om terug te keren naar die nieuwsgierigheid,

Dit was een rijke leerervaring. Met een diepte die ik misschien niet op het kussen zou ervaren.

Gisteren had ik een gesprek met een aantal oud-collega’s die ik al een tijd niet gezien had. Er komen dan ook uitdagende, vermoeiende, frustrerende situaties aan de orde. Ik merkte dat ik fris genoeg was om niet mee te gaan in het frustrerende. De nieuwsgierige houding in mijn eigen ervaring was ‘blijven hangen’. Vragen als: ‘wat heb je eruit geleerd?’ ‘waar zou de emotie van de ander vandaan komen?’ maakte de gedeelde ervaring interessant.

In de dagelijkse praktijk is dat niet gemakkelijk. Deels omdat we als leraren snel moeten handelen in een situatie en dus snel beslissingen moeten nemen. Gevoed door eerdere ervaringen waarbij iets uit de hand liep. Je weet wel dat je niet alle factoren helemaal kunt onderzoeken.

Deels omdat we gefocust zijn op oordelen: is het gedrag voldoende of onvoldoende, net zoals we bij een opdracht kijken of het voldoende of onvoldoende is.

Daarom zijn die kleine uitwisselingen tussen docenten met een heldere, nieuwsgierige vraag zo voedend. Een tijd geleden deelde een deelnemer aan een retraite: ik neem me voor om elke met aandacht een kop thee te drinken met een collega, echt aanwezig te zijn. Dat was haar manier om een ‘mindfulle’ bijdrage te leveren aan de school. Het systeem veranderen is moeilijk, maar aan verbinding werken kan altijd.

Zo af en toe contact maken met je lerarenhart. De intentie en de compassie die daarin klopt en je handelen voedt. Ervaren dat het soms heel uitdagend is, hartslag en bloeddruk gaan omhoog. Terugkeren en luisteren naar je adem. Weten dat een kalme adem je lichaam kalmeert. In een gesprek kan die ademhalingsoefening ook een vraag zijn. 

Soms is er onrust. De beoefening bestaat uit twee stappen: stoppen en ‘diep kijken’, onderzoeken.

Mediteren, mindfulness beoefenen is geen wondermiddel. De onrust verdwijnt niet als sneeuw voor de zon. de identificatie kan minder worden. Je kunt meer waar-nemen.

Ik nodig je uit op maandagavond deel te nemen aan de online onderwijs sangha met deze link: https://us02web.zoom.us/j/89449420443.

ik wens jullie een kalm weekend met een mooi ritme

Joost

Zelf oefenen

Beste vrienden,

door persoonlijke omstandigheden is er aanstaande maandag geen Sangha.

Ik wens jullie een kalm weekend, met mooie inzichten en ontmoetingen en vermoedelijk tot volgende week.

Hartelijke groet,

Joost Vriens.

door

Vriendelijk leren

Een van de grootste uitdagingen van het leven vind ik vriendschap sluiten met mijn gewoontes.

Het lijkt erop alsof mensen een sterke behoefte hebben aan patronen. Ik heb het vaak meegemaakt dat een groep leerlingen die elkaar niet kenden na vier weken een vaste plaats hadden. Op ongeveer hetzelfde moment gebruikten ze het woord ‘wij’.  Dat laatste was een boodschap waar ik zorgvuldig rekening mee moest houden. Het betekende niet alleen: ‘wij zijn een groep’, maar het betekende ook: ‘wij staan tegenover jou.’  Soms interpreteerde ik het als: ‘jij hoort niet bij ons’ en voelde ik me buitengesloten wat niet bevorderlijk was voor mijn lerarengedrag.

Het risico was en is dat ik dan een patroon lijk te herkennen en mijn mind in de automatische stand gaat staan: ze doen het weer, dus je weet wat je te doen staat.

Misschien herken je dat wel als leraar: een kind van wie je -door ervaring ‘wijs’ geworden- verwacht dat hij of zij ‘druk’ is.  Zie je dan het kind nog echt?

Vanochtend werd ik wakker op het tijdstip waarop ik eerder in mijn leven het bed uitstapte om op tijd op school te zijn. Ik bleef liggen en ik kon het hele patroon in mijn mind afdraaien. Tien voor zeven op de fiets, kop thee halen, het perron oplopen waar dan -meestal- de trein aan komt rijden. Tegen die tijd stond mijn mind in de schoolstand: dit en dat ga ik dadelijk doen. Ik was verbaasd over die scherpe herinnering.

Sinds een aantal dagen komt er nog zo’n oude vriend langs. Het bed instappen, een paar keer diep ademhalen en dan de dag even door me heen laten gaan. De terugkerende gedachte: ik had mijn tijd beter kunnen besteden. De innerlijke criticus. Ik ga dus onrustig slapen.  En de volgende ochtend word ik wakker met het vaste voornemen mijn tijd vandaag ‘nuttiger’ te besteden. Het is tenslotte een kostbare gift, deze nieuwe 24 uren van mijn leven.

Ergens midden op de dag hoorde ik iemand zeggen: de echte oefening is om vriendelijk voor jezelf te zijn. Ook voor je gewoonte. In plaats van jezelf te veroordelen omdat je een tijdje niets hebt gedaan kun je jezelf ook een compliment geven want je hebt even tijd voor jezelf gehad.

Vriendschap sluiten met mijn gewoonten. Een uitdaging. Ik voel de waarheid van de oefening in mijn hart. Ik voel ook dat deze gewoonte van zelfoordeel heel diep in mij geworteld is.

Mijn ‘vriend’ de innerlijke criticus is heel goed in deze wedstrijd. Die laat me een tijdje genieten van het voornemen vriendelijk te zijn voor mezelf. Zelfs als ik deze tekst schrijf.

Maar dan herinnert ‘hij’ me er aan dat ik me al drie weken voorneem om iets uit te zoeken. Bij het samenstellen van de uitnodiging elke vrijdag gaat iets niet zoals ik wil.

Uitstellen, vergeten, weer tegenkomen, vriendelijk blijven.

Dit is mijn persoonlijke ervaring. Misschien herken je er wat van. Misschien ook niet. Ik vertrouw erop dat het lezen een uitnodiging is om even vriendelijk stil te staan en te vragen: hoe is dit bij mij?

Deze vraag is ook verbonden met het thema van de ‘monastic tour 2026’. Via deze link kun je meer informatie vinden. Het kan een goede inspiratiebron zijn. Deze kloosterlingen zien er in ieder geval vriendelijk uit:

Zoals bijna elke week (geen gewoonte) nodig ik je van harte uit om via deze link samen te mediteren, contact te maken met de vriendelijkheid die in ons hart leeft. Erop vertrouwen dat deze oefening ervoor zorgt dat je vriendelijkheid uitstraalt. 

En misschien ziet dat die vaak zo drukke leerling momenten van vriendelijkheid kent. En blij is als jij dat ziet.

Hartelijke groet,

Joost Vriens.

Ps: er ging iets fout met wordpress vanavond. Dat heb je in de vorige mail kunnen zien. Ik hoop dat deze wel te lezen is. Sorry voor het ongemak. Fijn weekend Joost